Blog · Psychoterapia i relacje

Terapia systemowa – na czym polega i komu pomaga?

Czym jest terapia systemowa, jak wygląda sesja, komu pomaga i ile trwa? Wyjaśnia psychoterapeutka systemowa z Bełchatowa, absolwentka Zakładu Terapii Rodzin CM UJ.

Terapia systemowa to jeden z najważniejszych nurtów współczesnej psychoterapii. Ukończyłam pięcioletnie szkolenie w Zakładzie Terapii Rodzin Collegium Medicum UJ w Krakowie i na co dzień pracuję w tym podejściu z parami, rodzinami i osobami dorosłymi w Bełchatowie. W tym artykule wyjaśniam, czym jest terapia systemowa, na czym polega i komu może pomóc.

Czym jest terapia systemowa

Psychoterapia systemowa opiera się na założeniu, że człowiek jest częścią większej całości – systemu. Najważniejszym systemem jest zwykle rodzina, ale może nim być także związek, grupa przyjaciół czy zespół w pracy. Członkowie systemu wzajemnie na siebie wpływają: zmiana w zachowaniu jednej osoby oddziałuje na wszystkich pozostałych.

Dlatego w nurcie systemowym trudności jednego z członków rodziny nie są traktowane jako „jego problem”. Terapeuta przygląda się temu, jaką funkcję pełni objaw w całym systemie rodzinnym i jakie wzorce relacji go podtrzymują.

Skąd wzięło się podejście systemowe

Systemowa teoria rodzin powstała w połowie XX wieku. Inspirowała się teorią systemów i obserwacją rodzin, w których jedna osoba zmagała się z poważnymi trudnościami psychicznymi. Terapeuci zauważyli, że praca z całą rodziną często przynosi lepsze efekty niż praca wyłącznie z jedną osobą. W Polsce szczególną rolę w rozwoju terapii rodzin odegrał ośrodek krakowski.

Na czym polega terapia systemowa

W terapii systemowej terapeuta nie szuka winnych i nie staje po niczyjej stronie. Zachowuje neutralność wobec wszystkich członków rodziny, a jednocześnie pomaga im zobaczyć sytuację z nowej perspektywy.

Najważniejsze elementy pracy terapeutycznej w nurcie systemowym to:

  • patrzenie na problem w kontekście – relacji, historii rodziny, etapu życia,
  • badanie wzorców komunikacji – kto z kim rozmawia, kto milczy, kto „łagodzi”, a kto „wybucha”,
  • pytania cyrkularne – np. „jak myślisz, co czuje mama, kiedy tata wraca późno?”, które pomagają zrozumieć perspektywę innych,
  • praca z rolami i granicami w rodzinie,
  • szukanie zasobów – tego, co w rodzinie już działa i może pomóc w zmianie,
  • przyglądanie się wzorcom międzypokoleniowym – temu, co przenosimy z rodzin pochodzenia.

Jak wygląda sesja terapii systemowej

Sesja terapii systemowej może odbywać się z całą rodziną, z parą lub z jedną osobą. Terapia systemowa rodzin zakłada zwykle spotkania co 2–4 tygodnie, trwające około 90 minut. Przerwy między sesjami są ważne – to wtedy rodzina wprowadza zmiany w codziennym życiu.

Na pierwszej konsultacji terapeuta poznaje rodzinę i to, z czym przychodzi. Następnie wspólnie ustala się cele terapii oraz to, kto będzie brał udział w kolejnych spotkaniach.

Komu pomaga terapia systemowa

Terapia systemowa pomaga w bardzo wielu sytuacjach. Najczęściej korzystają z niej:

  • rodziny, w których pojawiają się konflikty, napięcia lub trudności wychowawcze,
  • rodzice dzieci i nastolatków zmagających się z trudnymi emocjami, problemami w szkole, wycofaniem lub buntem,
  • pary w kryzysie, z trudnościami w komunikacji – więcej przeczytasz o terapii par,
  • rodziny w okresie zmiany – rozwodu, nowego związku rodzica, przeprowadzki, choroby lub straty,
  • osoby dorosłe, które chcą zrozumieć, jak doświadczenia z rodziny pochodzenia wpływają na ich obecne relacje.

Terapia systemowa jest też stosowana jako ważne uzupełnienie leczenia m.in. zaburzeń odżywiania, depresji i uzależnień – wtedy rodzina staje się wsparciem w procesie zdrowienia.

Terapia systemowa rodzin a terapia indywidualna

Podejście systemowe można stosować również w pracy z jedną osobą. Terapeuta systemowy pomaga wtedy zobaczyć własne trudności w kontekście relacji – z partnerem, rodzicami, dziećmi. W moim gabinecie łączę perspektywę systemową z psychodynamiczną; więcej o tym przeczytasz na stronie psychoterapia indywidualna.

Terapia systemowa a inne nurty psychoterapii

W podejściu poznawczo-behawioralnym praca koncentruje się głównie na myślach i zachowaniach jednej osoby. Psychoterapia psychodynamiczna zagląda w głąb – w nieświadome mechanizmy i wcześniejsze doświadczenia. Terapia systemowa dodaje do tego perspektywę relacji: pyta nie tylko „co dzieje się w tobie?”, ale też „co dzieje się między wami?”.

Te podejścia nie wykluczają się. Wielu terapeutów – także ja – łączy perspektywę systemową z psychodynamiczną. Dzięki temu można zrozumieć zarówno wewnętrzny świat człowieka, jak i kontekst rodzinny, w którym żyje.

Przykład z praktyki

Wyobraźmy sobie rodzinę, w której nastolatek przestaje chodzić do szkoły. W podejściu indywidualnym skupilibyśmy się głównie na nim. W terapii systemowej zapytamy także: co dzieje się w rodzinie? Jak rodzice ze sobą rozmawiają? Czy w domu pojawiła się ostatnio jakaś zmiana? Często okazuje się, że trudność dziecka jest sygnałem napięcia, którego dorośli jeszcze nie nazwali. Kiedy rodzina zaczyna o tym rozmawiać, objaw traci swoją funkcję – i może ustąpić.

Ile trwa terapia systemowa

Czas trwania terapii zależy od problemu i celów rodziny. Terapia systemowa bywa stosunkowo krótka – czasem wystarcza kilka lub kilkanaście spotkań. W bardziej złożonych sytuacjach praca trwa dłużej. Długość terapii omawiamy na początku i regularnie do niej wracamy.

Rola terapeuty w terapii systemowej

Rola terapeuty polega na tworzeniu bezpiecznej przestrzeni, w której każdy członek rodziny może zostać wysłuchany. Terapeuta systemowy:

  • dba o to, by nikt nie czuł się oskarżany,
  • pomaga zatrzymać powtarzające się, destrukcyjne schematy,
  • proponuje nowe sposoby rozmawiania o trudnych sprawach,
  • wspiera rodzinę w odkrywaniu jej własnych rozwiązań.

Dobry terapeuta rodzinny pracuje pod stałą superwizją. Ja regularnie korzystam z superwizji i należę do Sekcji Naukowej Terapii Rodzin Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego.

Podsumowanie

Terapia systemowa pozwala spojrzeć na trudności nie jak na problem jednej osoby, ale jak na sygnał, że cały system – rodzina lub związek – potrzebuje zmiany. Dzięki temu często udaje się poprawić funkcjonowanie rodziny i relacje między jej członkami. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, zapraszam na stronę terapia rodzinna w Bełchatowie lub do kontaktu telefonicznego: 504 356 183.

Renata Turowska – psychoterapeutka w Bełchatowie, terapia par, rodzin i indywidualna

Renata Turowska

Psychoterapeutka – terapia par, rodzin i osób dorosłych w nurcie systemowym i psychodynamicznym. Ukończyła pięcioletni kurs psychoterapii atestowany przez PTP w Zakładzie Terapii Rodzin CM UJ. Przyjmuje w Bełchatowie i online.

Więcej o mnie →

Chcesz porozmawiać o tym, co przeżywasz?

Umów konsultację w gabinecie w Bełchatowie (ul. Jana Matejki 7) lub online.

504 356 183✉ Napisz SMS

Przeczytaj także

☎ Zadzwoń i umów wizytę